Thứ Hai, 17 tháng 8, 2015

Tầm quan trọng của việc giáo dục thai nhi ngay tháng đầu tiên của thai kỳ

George Ohsawa - một nhà tiên phong của khoa học thực dưỡng, đã viết: "Thể chất cơ bản của một người được hình thành trong vòng 6 năm đầu tiên. Đây là thời gian cốt yếu của con người, nhưng thời kỳ bào thai trong bụng mẹ còn quan trọng hơn gấp ngàn lần. Trong quãng thời gian 290 ngày trong bụng mẹ, từ một tế bào sơ khởi đầu tiên đã nhân lên gấp 3 triệu lần ( trong khi trọng lượng của chúng ta chỉ tăng 12 lần từ khi sinh ra cho đến tuổi 20). Có thể thấy rõ sức khỏe và hạnh phúc của đứa trẻ tùy thuộc vào giai đoạn quan trọng có tính sống còn này".

Tìm hiểu thêm về sự phát triển của não thai nhi, chúng ta thấy: sau 25 ngày thụ thai, ngoài việc tế bào phôi thai hình thành ống thần kinh, não bắt đầu phát triển. Tháng thứ 2, kết cấu bên ngoài và bên trong não có thay đổi. Tháng thứ 4, lớp vỏ não bắt đầu manh nha. Tháng thứ 5, lớp vỏ đại não trưởng thành. Tháng thứ 6, vỏ não phân tầng và phân định thành những khu vực khác nhau; tới thời điểm này, vỏ não vẫn trơn nhẵn. Tháng thứ 7, lớp vỏ đại não xuất hiện nếp nhăn, các nếp nhăn này thể hiện khả năng trí tuệ của con người. Tháng thứ 8, thể tích não tăng lên rõ rệt, kết cấu của não dần trở nên phức tạp. Đến tháng thứ 9, đại não hầu như đã có rãnh não.

Từ sự phát triển của não, chúng ta có thể nhận thấy rằng nên thực hiện việc giáo dục thai nhi ngay từ tháng đầu tiên của thai kỳ. Khi não bắt đầu hình thành, phải cung cấp đầy dủ dinh dưỡng và tạo ra những thông tin thích đáng. Từ tháng thứ 4, cũng là khi lớp vỏ não hình thành, giáo dục thai nhi nên đi vào giai đoạn huấn luyện chính quy. Hướng dẫn thích hợp và khai thác tích cực có thể làm cho não phát triển tốt hơn. Não càng phát triển, rãnh trên lớp vỏ não cũng nhiều thêm, trẻ sẽ trở nên thông minh hơn.

Ngược lại, nếu thời kỳ não phát triển mà không cung cấp đầy đủ dinh dưỡng, sau khi ra đời, trẻ có thể bị tình trạng trí lực kém. Một nhóm nghiên cứu ở Mỹ đã làm thực nghiệm trên những chú chuột cái mang thai. Họ cho chuột mẹ ăn uống thiếu thốn. Kết quả là phôi thai của chuột trong cơ thể chuột phát triển bình thường, nhưng đến thời kỳ bú sữa thì chuột con phát triển rất chậm. Khi giải phẫu thì phát triện số lượng tế bào não của những chú chuột con này thiếu 87% so với chuột bình thường. Từ đó cho thấy, dinh dưỡng không đầy đủ sẽ làm cho tế bào não của chuột con ít hơn bình thường. Đồng thời, não trong thời kỳ phát triển nhất định phải được kích thích đầy đủ, nếu thiếu những kích thích cần thiết thì não sẽ kém phát triển. Con người cũng tương tự, khoa học cho thấy trong thời kỳ mang thai, nếu thai phụ không bổ sung đầy đủ chất dinh dưỡng, thiếu khơi gợi thông tin, thì trẻ sau khi ra đời sẽ phát triển chậm, trí lực thấp kém.

Các bác sĩ ở nhiều nước khác nhau cũng đã có những nhận định về khả năng của thai nhi như sau:

"Nếu bố mẹ thường xuyên tiếp xúc, trò chuyện với con (trong thai) bằng lòng yêu thương trìu mến, sẵn sàng đón nhận đứa con ra đời thì đứa trẻ ấy sẽ linh hoạt hơn, mau biết nói và phát triển ngôn ngữ tốt hơn. Hơi ấm và giọng nói của bố mẹ được bé ghi vào bộ nhớ, đến khi bé chào đời, những ấn tượng thân quen này sẽ tạo nơi bé cảm giác an toàn, gắn bó."

Như vậy trong thời kỳ mang thai, mẹ và con có sự hợp nhất với nhau về thể chất, sinh lý và tinh thần. Tâm trạng của người mẹ mang thai tự đồng hóa với đứa con trong bụng, khi mẹ xoa bụng, nói chuyện với con và cho con nghe nhạc, trẻ đã có những phản ứng thể hiện sự đồng tình hay phản đối cho mẹ biết thông qua sự dịch chuyển của thai.

Sự phát triển của thai nhi

"Nếu mỗi thai nhi trên thế giới này đều được hấp thụ dinh dưỡng tốt trong quá trình sinh trưởng và phát triển, thì bình quân mỗi phút cơ thể nó có thể tăng thêm 250.000 tế bào"
Richard Leisitalke

Trước đây, nhiều người có quan niệm sai lầm rằng trẻ em chưa biết gì, thai nhi lại càng không biết gì. Những người nói chuyện với con trong bụng thậm chí còn bị mọi người xung quanh cho là "thần kinh có vấn đề". Nhưng cùng với những tiến bộ của khoa học kỹ thuật, đặc biệt là sự phát triển của các loại máy móc, thiết bị kiểm tra đặc biệt như máy siêu âm, máy đo nhịp tim cho thai nhi, lồng kính.... chúng ta có thể biết được thai nhi đã phát triển như một con người thực sự trong bụng mẹ. Các phản ứng biến đổi về nhịp tim, nhịp thở và quẩy đạp khi thai tiếp nhận những tác động kích thích, thậm chí cả những động tác của thai nhi như uống nước ối, đi tiểu và ngậm ngón tay, đều được các thiết bị hiện đại ngày nay quan sát và ghi nhận.

Các chuyên gia y học từ thập niêm 70 của thế kỷ XX đã dùng máy siêu âm để quan sát và phát hiện ra rằng, khi tuần tuổi của thai nhi càng tăng thì sự phân hóa hệ thần kinh não bộ cũng ngày càng phát triển và ngày càng có những khả năng mà khiến người ta ngạc nhiên. Cụ thể thai nhi phát triển theo từng tháng như sau:

Thai một tháng tuổi: Hệ thống thần kinh của thai nhi bắt đầu hình thành.


Thai hai tháng tuổi: Thai nhi bắt đầu xuất hiện lớp vỏ não, có xúc giác, biết cảm giác đau và có những vận động giống như bơi lội.

Thai ba tháng tuổi: Thai nhi đã là một con người hoàn chỉnh, có đầy đủ các bộ phận. Miệng thai nhi có thể chạm tới tay và cuống rốn, đã biết động tác mút tay từ tuần thứ 12. Vì khả năng bú đã được luyện tập từ trong bào thai nên khi vừa sinh ra, bé đã có khả năng bú mẹ ( người mẹ cho bé bú càng sớm càng tốt ). Nhờ khả năng bú mút mà não bộ và các giác quan của bé được kích thích phát triển. Bú mút kích thích sự phát triển của cảm giác da. Cảm giác này liên quan mật thiết đến sự phát triển của não.

Thai bốn tháng tuổi: Thai nhi có thể nghe được những âm thanh bên ngoài tử cung. Giai đoạn này hệ thống vỏ não của thai nhi đã hình thành, hệ thống này chi phối quyết định sự phát triển của 5 giác quan. Sau khi sinh, để phát triển trí tuệ thì 5 giác quan cần khỏe mạnh, do đó cách sinh hoạt trong cuộc sống đời thường của phụ nữ trong thời kỳ mang thai có vai trò rất quan trọng. Thời điểm này thai nhi cảm nhận được sự thoải mái hay buồn từ người mẹ. Mẹ vui giúp bé thấy thoải mái, cử động nhẹ nhàng, ôn hòa; khi mẹ buồn bực, bé cũng phản ứng lại, có bé đá vào bụng mẹ, có bé hoa chân múa tay loạn xạ. Có người mẹ khi đang mang thai thì người thân qua đời, chị rất đau khổ và cũng cảm thấy rõ cử động của thai nhi không bình thường, nó cũng có vẻ rất mệt mỏi.

Thời gian từ 4 tháng đến 7 tháng tuổi là khoảng thời gian quan trọng nhất cho sự phát triển trí nhớ của thai nhi. Khi người mẹ ở trạng thái tâm lý bất an, không vui hay lo sợ thì quá trình tiết hormone ở thai nhi bị ức chế, ảnh hưởng đến khả năng ghi nhớ của trẻ.

Thai năm tháng tuổi: Thai nhi đã có khả năng ghi nhớ. Bé sẽ có cảm giác an toàn nếu được nghe giọng nói của mẹ nhiều lần. Bé mút tay thành thục hơn, tiểu tiện được trong nước ối và thải ra qua ruột non. Thai nhi vận động mạnh, khiến người mẹ cảm thấy thai máy rõ ràng.

Thai sáu tháng tuổi: Thai nhi có khả năng ngửi được mùi của mẹ và ghi vào trí nhớ. Thai nhi vận động mạnh hơn.

Thai bảy tháng tuổi: Sự phát triển của não và các tế bào thần kinh gần giống người trưởng thành. Thị giác bắt đầu phát triển. Thai nhi đã có khả năng phát âm. Đặc biệt, giai đoạn này thai nhi đã phân biệt được những vị đắng, cay, chua, mặn, ngọt. Những gai vị giác giúp bé cảm nhận các vị này được hình thành từ tháng thứ 3 và được hoàn thiện dần cho đến khi ra đời, nhưng khi thai nhi được 7 tháng tuổi thì chúng gần như đã được hoàn chỉnh. Do đó trẻ sơ sinh có thể phân biệt được sự khác biệt giữa mùi vị của sữa mẹ và các thứ khác. Trẻ thích vị ngọt. Nếu em bé sinh non trong giai đoạn này vẫn có thể phát triển bình thường được. Các bác sĩ sẽ nuôi bé trong lồng kính tại bệnh viện cho đến khi bé có thể về với mẹ.

Thai tám tháng tuổi: Thai nhi có thể nghe và phân biệt được các âm thanh khác nhau, biết phân biệt giọng nói của mẹ và của bố, đồng thời có những phản ứng lại. Ví dụ, dưới sự kích thích của tiếng cãi nhau, nhịp tim của thai nhi có thể tăng nhanh, tỷ lệ động thai tăng, thậm chí thai nhi có thể đá chân vào bụng mẹ. Còn dưới tác động của những âm thanh nhẹ nhàng, được truyền đến một cách êm dụi thì nhịp tim của thai sẽ dần dần trở lại trạng thái ban đầu, tỷ lệ đạp cũng giảm dần, thai nhi dễ dàng đi vào giấc ngủ một cách khoan thai. Bé cảm nhận được vị đắng, vị ngọt.

Sau chín tháng: trẻ có thể sinh ra khỏe mạnh. Thai nhi đã có đầy đủ các bộ phận của cơ thể với chức năng phức tạp và hoàn thiện: có thính giác, xúc giác, vị giác, thị giác, khứu giác tương đối mẫn cảm. Bé có thể thoát ly cuộc sống ở nơi bụng mẹ và ra đời với một sức sống mạnh mẽ.

Những thời điểm khám thai quan trọng nhất

Lần khám thai đầu tiên: khi trễ kinh 1 tuần, hoặc khi thử que cho kết quả 2 vạch, bạn hãy đến bệnh viện ngay. Có nhiều người biết có thai nhưng cố đợi đến hai ba tháng mới đi khám. Đều đó hoàn toàn không nên. Rất cần phải khám thai sớm để loại trừ những trường hợp thai nằm ngoài tử cung, rất nguy hiểm nếu không phát hiện kịp thời. Bạn sẽ được siêu âm để xác định thai có nằm trong tử cung hay chưa, đã có tim thai chưa? Nếu chưa thấy tim thai mới 5 - 6 tuần tuổi, bạn cũng đừng lo lắng. Đó là vì thai còn quá nhỏ. Bạn sẽ được hẹn lại lần sau, khi thai được 7 - 8 tuần tuổi để xác định tim thai.

Đo độ mờ da gáy: ở thời điểm 11 - 13 tuần, siêu âm giúp tính tuổi thai cực kỳ chính xác, Ngoài ra, đây cũng là thời điểm duy nhất có thể đo độ mờ da gáy nhằm dự đoán một số bất thường nhiễm sắc thể nguy hiểm ( gây bệnh down, di dạng tim, chi, thoát vị cơ hoành...) Qua 14 tuần, chỉ số này sẽ không còn chính xác nữa.


Xét nghiệm sàng lọc Triple test: Giúp dự đoán nguy cơ bị down và di dạng nhiễm sắc thể của thai. Xét nghiệm này chỉ có giá trị khi được thực hiện vào tuần thai 14 - 17.


Siêu âm 4D: ở thời điểm 21 - 24 tuần, siêu âm có thể giúp phát hiện hầu hết các bất thường về hình thái của thai nhi như sứt môi, hở hàm ếch, dị dạng ở các cơ quan, nội tạng. Lần siêu âm này rất quan trọng vì nếu cần đình chỉ thai kỳ thì phải làm trước tuần 28. Ngoài ra, nếu để muộn hơn mới siêu âm thì lúc đó thai nhi đã quá lớn sẽ khó phát hiện được các dị tật nếu có.


Chích ngừa uốn ván: ở lần khám thai lúc 30 - 32 tuần, bạn sẽ được làm xét nghiệm công thức máu, thử nước tiểu và chích ngừa uốn ván. Ngoài ra, siêu âm sẽ giúp phát hiện một số vấn đề hình thái xảy ra muộn như bất thường ở động mạch, tim và não, kiểm tra tình trạng phát triển của thai nhi.

Non - stress test: khoảng 35 - 36 tuần, bạn sẽ được siêu âm màu Doppler để theo dõi động mạch rốn, động mạch não, động mạch tử cung, kiểm tra nước ối, dây rốn... Bác sĩ cũng sẽ dự báo cân nặng bé lúc sinh. Một số nơi sẽ cho bạn làm Non - stress test nhằm kiểm tra sức khỏe của bé và tìm hiểu xem bé có nhận đủ oxy hay không bằng một máy đo tim thai và chuyển động của thai trong vòng 30 phút.



Từ giai đoạn này trở đi, bạn cần đến bệnh viện kiểm tra mỗi tuần hoặc bất cứ khi nào đau bụng, ra máu để theo dõi tim thai, cử động thai và xem tình trạng cổ tử cung đã mở hay chưa. Việc của bạn lúc này là giữ cho tinh thần thoải mái vui vẻ và nghĩ ngơi thật tốt, vì chẳng còn bao lâu nữa bạn sẽ đón bé chào đời...

Tầm quan trọng của sàng lọc sơ sinh

Sau khi trẻ ra đời, cần thực hiện sàng lọc sơ sinh bằng cách:


Tầm quan trọng của sàng lọc sơ sinh
Lấy máu gót chân em bé để kiểm tra xem trẻ có bị thiếu máu tán huyết hay không.

Kiểm tra xem trẻ có bị bệnh nhược giáp bẩm sinh hay không. Nếu được phát hiện và điều trị sớm, chi phí điều trị sẽ rất thấp và trẻ sau này phát triển bình thường. Nếu sau 3 tháng mới phát hiện thì trẻ bị đần độn suốt đời.

Kết luận:

Một thai kỳ bao giờ cũng có nguy cơ thấp hay cao, nên cần có sự hợp tác, hỗ trợ tốt giữa thầy thuốc và thai phụ để cho thai kỳ được kết thúc tốt đẹp, bảo vệ tốt sức khỏe của mẹ và bé cũng như cho ra đời những em bé thông minh khỏe mạnh.

Tầm quan trọng và nội dung của khám thai 3 tháng cuối

Tầm quan trọng và nội dung của khám thai 3 tháng cuối:

Tầm quan trọng:

3 tháng cuối là lúc các bà mẹ sắp sinh, mà  các tai biến sản khoa thường xảy ra khi sinh, trong chuyển dạ. Do đó, khám thai và ba tháng cuối là để:

  • Bac sĩ chẩn đoán ngôi thai, sự tương xứng giữa cân nặng thai nhi và khung chậu người mẹ... từ đó có thể tiên lượng được cuộc sinh sắp tới là dễ hay khó, có những nguy cơ nào...
  • Bác sĩ có thể phát hiện được những thai kỳ nguy cơ cao và từ đó cho nhập viện sớm trước ngày dự sinh.
  • Bác sĩ cho nhập viện, mổ chủ động khi thai đủ tuổi trưởng thành ( 38 tuần ) đối với những trường hợp phải sinh mổ như: nhau tiền đạo, ngôi mông con to, khung chậu hẹp, vết mổ lấy thai cũ...
  • Bác sĩ sẽ quyết định cơ sở y tế nào mà các bà mẹ có thể sinh tại tuyến xã, quận huyện hay tuyến tỉnh, tuyến thành phố, trung ương.

Nội dung khám:

  • Cân trọng lượng, đo huyết áp.
  • Đo bề cao tử cung, nghe tim thai.
  • Tiêm ngừa hỗ trợ phổi cho bé ( tuần 28 ) và siêu âm Doppler để kiểm tra động mạch não của bé ( tuần 31 - 33). Siêu âm xem tình trạng thai, nhau và nước ối.
  • Thử máu, thử nước tiểu.

Tầm quan trọng và nội dung của khám thai 3 tháng giữa

Tầm quan trọng và nội dung của khám thai 3 tháng giữa:
Tầm quan trọng và nội dung của khám thai 3 tháng giữa

Tầm quan trọng:

Khám thai 3 tháng giữa cũng rất quan trọng vì:
  • Những dị tật, dị dạng thai nhi được chẩn đoán tương đối rõ ràng từ tuần lễ thứ 15 - 19 thai kỳ. Thai càng lớn, các dị tật, dị dạng sẽ khó quan sát hơn. Nhờ khám thai trong giai đoạn này, các bà mẹ sẽ được tư vấn để nếu cần thì phải chấm dứt sớm thai kỳ, tránh ảnh hưởng đến tâm sinh lý về sau.
  • Bác sĩ sẽ phát hiện được rối loại huyết áp do thai vào tuần lễ thứ 20, từ đó dự phòng tiền sản giật nặng hay sản giật về sau.
  • Theo dõi sự phát triển của thai nhi, sự tăng cân của bà mẹ, phát hiện thai suy dinh dưỡng trong tử cung, từ đó có chế độ dinh dưỡng hoặc những chăm sóc đặc biệt cho bà mẹ. Đối với những thai kỳ nguy cơ cao; bác sĩ sẽ theo dõi diễn tiến bệnh, khả năng đáp ứng của bà mẹ với bệnh lý, từ đó có chế độ điều trị thích hợp.
  • 3 tháng giữa là thời điểm lý tưởng để thực hiện các phẫu thuật, thủ thuật sản phụ khoa thích hợp mà không ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi hoặc không làm cho sinh non như khâu vòng cổ tử cung ở những bà mẹ bị hở eo tử cung, phẫu thuật bóc hoặc cắt khối u buồng trứng ở những bà mẹ có khối ư buồng trứng.
Nội dung khám:
  • Cân trọng lượng, đo huyết áp.
  • Đo bề cao tử cung, nghe tim thai.
  • Siêu âm xem tình trạng thai, nhau và nước ối.
  • Thử máu, thử nước tiểu.

Tầm quan trọng và nội dung của khám thai 3 tháng đầu

Tầm quan trọng và nội dung của khám thai 3 tháng đầu:

Tầm quan trọng
  • Bác sĩ sẽ chẩn đoán có thai hay không? Mấy thai?
  • Bác sĩ sẽ chẩn đoán tuổi thai và tính ngày dự sinh: nhiều chị em không nhớ rõ ngày kinh chót, khống có kinh, kinh không đều... nhờ khám thai 3 tháng đầu, bác sĩ mới chấn đoán chính xác tuổi thai, dự đoán ngày sinh sát hơn là những tháng giữa và tháng cuối thai kỳ. Từ đó mới có thể biết được khi sinh là thai đủ tháng hay non tháng, dự phòng được thai già tháng và nhất là sau này có thể phát hiện được thai suy dinh dưỡng trong tử cung.
  • Bác sĩ sẽ phát hiện những bệnh lý của mẹ kèm thai như tim sản, tiểu đường, cao huyết áp... từ đó sẽ tư vấn cho các bà mẹ nên tiếp tục hay chấm dứt thai kỳ, cách điều trị, cách thức dưỡng thai và quyết định lịch khám thai tiếp theo.
  • Bác sĩ sẽ phát hiện những bệnh lý phụ khoa kèm thai như khối u buồng trứng, u xơ tử cung, ung thư cổ tử cung kèm theo... từ đó sẽ tư vấn cho các bà mẹ cách điều trị thích hợp.